POWRÓT DO GALERII

 

"...na rozległej płaszczyźnie poleskiej, pośród lasów i łąk wilgotnych, z których u końca lata i przez całą jesień dobywały się mgły lekkie, blade, cały widnokrąg przesłaniające i nadające mu charakter smętku i melancholii..."

                                                E. Orzeszkowa

W Prypeckim Parku Narodowym dominują 2 typy środowisk przyrodniczych: kompleksy leśno-bagienne oraz szerokie doliny zalewowe Prypeci i jej dopływów, pokryte przez wiele tygodni wodami rozlewisk. Najcenniejszymi ekosystemami zachowanymi w stanie naturalnym są  śródleśne torfowiska przejściowe i wysokie, torfowiska niskie, duże odcinki dolin rzecznych ze starorzeczami, łąkami, lasami łęgowymi, pojedynczymi drzewami, a także dąbrowy na tarasach zalewowych i bory bagienne. Ponieważ na takim terenie trudno odnaleźć miejsca pewnego oparcia dla stóp ;-)  warto wybrać drogę, która choć w części przebiega po grobli. Znakomita trasa do obejrzenia parku wiedzie starym nasypem kolejowym – torowiskiem kolejki leśnej, która po II wojnie światowej dowoziła drewno do Chojeńska. Kolejka jest teraz nieczynna, a jej nasyp (ok. 18 km) przecina park. Jest to dogodne miejsce obserwacji, ponieważ przechodząc ten odcinek mija się wiele typów ekosystemów bagiennych: turzycowiska bezleśnę lub porośnięte rzadka brzeziną, mszary z martwym lasem sosnowym, łozowiska zarosłe krzewami, bagniska pokryte lasem martwych pni uschniętych brzóz, trzcinowiska, olsy, bory, śródleśne bagna pozbawione drzew. Szczególne wrażenie sprawiają połacie martwego lasu - cmentarzyska drzew, których masowe wymarcie spowodowane było szybkim narostem torfowców.

◊◊◊DOLINA PRYPECI

Prypeć jest wspaniałą, wielką rzeką, długości niemalże 800 km, której ogromne dorzecze obejmuje niemal całe Polesie i znaczną część Wołynia. Wypływa z bagien na terytorium Ukrainy, zaledwie kilka kilometrów od Bugu, po czym kieruje się na wschód. W końcu, już na terenie Ukrainy, wpada do Dniepru, którego jest największym dopływem. Tereny, przez które przepływa Prypeć, są płaskie, tak więc rzeka tworzy liczne meandry, rozgałęzienia, odnogi i starorzecza, ciągnące się setkami kilometrów. Biegnie w dolinie szerokiej niekiedy na kilkadziesiąt kilometrów, w której tworzą się rozległe bagna i moczary.

Naturalny charakter tej rzeki odzwierciedla jej nazwa, która pochodzi od białoruskiego słowa "prypadź", oznaczającego przepastne bagno, oparzelisko. Szczególnie dolina dolnej Prypeci jest błotna, zarośnięta łąkami, sitowiem, łozą, dziewiczymi lasami. Rzeka płynie korytem podzielonym na wiele odnóg, tworzy zatoki, jeziora, ostrowia. Cały ten obszar, na którym dominują torfowiska niskie i wysokie, łąki turzycowe – turzycowiska, olsy, łęgi, jest unikalny w skali europejskiej. To oaza dzikiej przyrody, ostoja ptactwa wodnego i błotnego, a jednocześnie transkontynentalny szlak migracji ptaków.

W 1966 roku opracowano plan osuszenia bagien... władza radziecka chciała poprawić dolę białoruskiego chłopa, twierdząc, że poprzednie utrzymywanie w stanie naturalnym prypeckich bagien pozwalało gnębić lud. „...Wszystko to miała zmienić planowa gospodarka radziecka, mająca już przecież na swoim koncie liczne sukcesy w walce z siłami natury, takie jak odwracanie biegu rzek oraz zamienianie pustyń w pola uprawne, lub odwrotnie...” *  

Przez kilkadziesiąt lat ten unikalny przyrodniczo teren stał się polem doświadczalnym meliorantów, których prace przerwał dopiero rozpad ZSRR w 1991 roku. Współcześnie oprócz niewielkich prac melioracyjnych prowadzonych lokalnie, nie prowadzi się osuszania bagien na wielką skalę. Zmiana decyzji związana była z uzyskanymi przez naukowców wynikami badań, wskazujących nie tylko na znaczną dewastację bezcennych obiektów przyrodniczych i krajobrazowych, ale także wskazujących wymierne straty w rolnictwie, oraz wystąpienie niekorzystnych zmian klimatu. Jałowienie gleb, odwodnienie i przesuszenie spowodowało erozję terenu i wietrzenie torfu, a mniejsze opady przyczyniły się do stepowienia całego Polesia.

Osuszono połowę bagien... Reszta, znajdująca się w dolinie rzeki i na południe od niej, jest w stanie jedynie nieznacznie zmienionym, tworząc największy obszar wodno-błotny w Europie. Aby chronić ten wspaniały ekosystem, w drugiej połowie lat ’90 utworzono tu kilka rozległych obszarów chronionych, w tym Prypecki Park Narodowy, Rezerwat Osmańskie Błota, oraz Rezerwat Środkowa Prypeć.

*  G. Rąkowski, "Czar Polesia", Rewasz, 2001

DALEJ

 

 

 

Wszystkie zdjęcia, teksty, pliki znajdujące się na tej stronie są własnością jej autorki i podlegają ochronie prawnej © Patrycja Ciosek